اندکی در مورد فري استال هاي مناسب و راحت بدانیم
مهندس حميد رضا كاميارنژاد و مهندس اميد نكوزاده
آيا گاوهاي شما از فري استال استفاده مي كنند ؟ ارتباطي كه بين ساختار فري استال و كف فري استال وجود دارد روي چگونگي استفاده گاوهايتان از فري استال تاثير مي گذارد. با توجه به اينكه بين دو بستر ريزي متوالي ارتفاع بستر تغيير مي كند؛ بنابر اين ابعاد استال نيز تغيير مي كنند. با تغيير چگونگي ورود گاو به استال چگونگي موقعيت گاو روي بستر و فضاي موجود تغيير ميكند و امكان دارد كه گاو تصميم بگيرد هرگز از استال استفاده نكند.
بستر هاي ثابت و متغير
در اين مقاله ما استالهايي با بستر ثابت و متغير را تعريف مي كنيم . بستر هاي ثابت ارتفاعشان در هنگام دو بستر ريزي متوالي از 2.5 تا 7.5 سانتي متر تغيير مي كنند. نمونه اين نوع بستر ها بسترهاي لاستيكي هستند. روش استفاده گاو از اين نوع استالها عموما ثابت خواهد بود. بنابراين به مكان ميله گردني و تخته سينه به اندازه كافي توجه كنيد تا گاوها از استال به طور مناسب استفاده كنند.
استالهايي با بستر متغير آنهايي ميباشند كه داراي بسترهاي غير آلي (ماسه) يا آلي( كلش؛ تراشه چوب) مي باشند.و ارتفاع آنها بين دو بستر ريزي متوالي احتمالااز 15 تا 22.5 سانتي متر تغيير مي كند. نحوه استفاده گاو از چنين استالهايي متفاوت مي باشد زيرا فضاي مورد استفاده گاو تغيير مي نمايد. به طور ايده آل ارتفاع استالهايي با بسترهاي متغير بين دو بستر ريزي متوالي بايد مشابه باشد ولي در عمل اينطور نيست. در شكلهاي 1 و 2 فري استالهاي جلو باز با بستر هاي ثابت و متغير نشان داده شده است .
مكان و ارتفاع تخته سينه
تخته سينه به اين منظور طراحي شده است تا گاوها در مكان خود نگه داشته شده و فضاي مناسب براي جلو رفتن به هنگام بلند شدن داشته باشند. همچنين با استفاده از تخته سينه انتهاي استال تميز باقي مي ماند. تخته سينه بايد با ابعاد بدن يا فاصله سينه تا دم يك گاو مطابقت داشته باشد . گاوهاي هلشتاين بالغ عموما 165 تا 180 سانتي متر و گاوهاي كوچكتر 150 تا 165 سانتي متر فضاي بين تخته سينه تا انتهاي استال را اشغال مي نمايند. براي موثر واقع شدن تخته سينه بايد آن 10 تا15 سانتي متر بالاتر از سطح بستر قرار گيرد. اين ارتفاع حركت رو به جلوي گاوها را كنترل كرده و به گاو اجازه مي دهد كه هنگام استراحت كردن دستان جلوي خود را دراز كند(وضعيت عمومي استراحت گاو). بعضي از تخته سينه ها عريض بوده و مدور مي باشند و به گاو اجازه مي دهند كه دستان خود را راحت تر دراز كند. از لوله هاي پي وي سي ( 10 تا 15 سانتي متري) نيز مي توان استفاده كرد. مكان تخته سينه در فري استالهايي با بستر ثابت از جدول پشتي استال تا انتهاي تخته سينه اندازه گيري مي شود. ( شكل 1).
در استالهايي با بستر متغير ؛ ابعاد بدن گاو روي بستر با توجه به وزني كه دام دارد مشخص ميشود. هرچه كه دام از بستر بيشتر استفاده مي كند ؛ بستر نازك تر شده و تخته سينه نمايان تر مي گردد و حركت دام به سمت جلو را كنترل مي كند. علاوه بر اين جدول انتهايي استال بيشتر نمايان شده و فضاي در دسترس دام كاهش مي يابد. هنگاميكه فضا محدود باشد گاوداران براي بهبود مقبوليت استال تخته سينه را بر مي دارند. بهترين گزينه اين مي باشد كه تخته سينه را بيشتر به سمت جلو استال ببريم تا هنگاميكه سطح بستر پايين است فضاي كافي براي بدن دام وجود داشته باشد. مكان تخته سينه در استالهايي با بستر متغيير از جدول پشتي استال تا انتهاي تخته سينه اندازه گيري مي شود.(شكل 2). در استالهايي با بستر متغيير ؛ قرار دادن تخته سينه 10 تا 15 سانتي متر بالاتر از جدول انتهايي به نظر مي رسد كه بهتر است. هنگامي كه استال مملو از بستر است اكثرا تخته سينه پوشيده شده و هنگامي كه سطح بستر پايين ميباشد تخته سينه بيشتر نمايان مي باشد.
مكان ميله گردني
ميله گردني باعث ميشود زماني كه دام وارد استال ميشود بيش از اندازه جلو نرود. در ضمن ميله گردني فضاي به جلو رفتن دام به هنگام بلند شدن را نيز حفظ مي كند به صورتي كه دام مي تواند به آساني بلند شود.ميله هاي گردني كه در مكان مناسبي قرار گرفته باشند باعث مي شوند كه هر چهار پاي دام هنگام ورود به استال در داخل آن قرار گرفته و گاو به اندازه كافي در انتهاي استال قرار گيرد تا استال تميز باقي بماند. در ضمن مكان ميله گردني بايد با بزرگترين دام گله تطابق داشته باشد نه با كوچكترين دام گله. براي اينكه راحتي دام در داخل استال افزايش يابد ميله گردني بايد در 165 سانتي متري از لبه خارجي استال قرار گرفته باشد.ارتفاع بين كف بستر و ميله گردني معمولا 105 تا 120 سانتي متر از زير ميله گردني مي باشد. (شكل 1) .بعضي از گاوداران ميله گردني را در 120 سانتي متري بالاي سطح بستر با موفقيت قرار داده اند. استالهايي با با بستر متغيربه صورت سطح شيبداري از جلو به سمت عقب مي باشند. بنابر اين ميله گردني اغلب 112.5 تا 115 سانتي متر بالاتر از جدول انتهايي استال مي باشد. بعضي از گاوداران ميله گردني را روي ميله جدا كننده فوقاني و 120 سانتي متر بالاتر از جدول انتهايي به خوبي نصب كرده اند ولي آنها يك افزايش نسبتا ثابتي را با تناوب بسترريزي حفظ مي نمايند. به خاطر داشته باشيد كه ارتفاع بسترهاي متغيير از 15 تا 20 سانتي متر بين دو بستر ريزي متوالي باشد. بنابر اين طرز قرار گرفتن دام در آنها متفاوت مي باشد. اين امر از آنجاييكه جدول انتهايي استال بيشتر نمايان ميباشد معمولا خوب است و باعث ميشود كه گاوها روي جدول انتهايي به استراحت نپردازند. فضاي اضافي بوجود آمده بين ميله گردني و بستر استال به گاوها اجازه مي دهد بيشتر وارد و داخل استال شده و اين بدين معني است كه مدفو ع و ادرار بيشتري روي بستر استال جمع مي شود . مجددا مي گوييم كه اين نگراني مي تواند با حفظ سطح استال كاهش پيدا كند.
شكل و ارتفاع جدا كننده هاي استال
جدا كننده هاي استال گاوها را به سمت فضاي استراحت هدايت مي كنند و آنها را تشويق مي كنند تا در حالت مطلوب دراز بكشند و آنها را از گاوهاي ديگر جدا و حمايت كنند. شكل جدا كننده ها به كنترل وضعيت گاوها كمك مي كند ؛ بلند شدن آنها را راحت تر مي كند و احتمال صدمات وارده به گاو را به حد اقل مي رساند. ابعاد مناسب استال برخورد گاوها را به حد اقل مي رساند . ميله گردني به طور محكم و ايمني به بالاي جدا كننده چسبيده است . فاصله ميله پاييني و بستر استال نيز در طرز قرار گرفتن دام و جلوگيري از صدمات وارده واجد اهميت است. جداكننده هاي استال به طوري استاندارد شده اند كه باعث حذف ميله نگه داري كننده در عقب استال مي شوند و استفاده از استال را راحت تر كرده اند. دو نوع از مشهورترين اشكال جداكننده ها : " يو" شكل و "وايد اسپن" مي باشند. در صورتي كه طول و عرض استال كافي باشد جداكننده هاي يو شكل مناسب مي باشند. ميله پاييني در اين نوع از جدا كننده ها بايد 30 تا 45 سانتي متر بالاتر از بستر باشدفاصله آزاد كمتر مي تواند باعث صدمات به پاهاي گاوها شود و بيشتر از اين نيز باعث مي شود كه گاوها زير اين جدا كننده ها در هنگام استراحت حركت كنند.
اخيرا جدا كننده هاي وايد اسپن كه در شكل نشان داده شده است مشهور تر شده اند ميله پاييني در جلوي استال كوچكتر شده است تا در صورت لزوم گاو فضايي براي جابجايي از اطراف داشته باشد. ميله پاييني بعضي از وايد اسپن ها داراي شيبي از سمت تخته سينه به سمت بالا دارند .اين امر مي تواند مقداري از مانع عمودي را كه بين ميله پاييني و بستر در نزديكي وسط استال مي باشد را حذف كند. بنابر اين گاوها ميتوانند بصورت اريب در طول استال دراز بكشند.در ساير مدلهاي فري استال ميله پاييني 30 تا 60 سانتي متر بالاتر از تخته سينه ادامه پيدا كرده است. چنين مسئله اي فضاي موجود بين بستر استال و ميله پاييني را كاهش مي دهد و طرز قرار گرفتن دام بهتر مي شود. ارتباط بين ساختار استال و بستر استال ؛ طرز قرار گرفتن دام و استفاده از استال را تعيين مي كند. به خاطر داشته باشيد براي آنكه استال تميز و خشك باشد ؛ سطح استال بايد سه مرتبه در روز تميز شود و سپس بستر ريزي منظم صورت گيرد.
طراحي خوب استال كليد موفقيت ميباشد.
